Πώς να κάνετε καταχώριση επωνυμίας επιχείρησης στην Ελλάδα: ΓΕΜΗ, διακριτικοί τίτλοι και εμπορικά σήματα

Το επιχειρηματικό σας σχέδιο είναι έτοιμο και έχει φτάσει η στιγμή να το θέσετε σε εφαρμογή για να υλοποιήσετε την ιδέα σας. Έχετε έλθει σε επαφή με τα κατάλληλα στελέχη, έχετε καταλήξει στη νομική μορφή και βέβαια έχετε βρει την επωνυμία της επιχείρησης, μετά από αλλεπάλληλά brainstorming με το δημιουργικό τμήμα.

Και εδώ γεννιέται το ερώτημα: Πώς γίνεται μια καταχώριση εμπορικής επωνυμίας στην Ελλάδα; 

Είτε έχετε προηγούμενη εμπειρία είτε κάνετε τα πρώτα σας βήματα στο επιχειρείν, πιθανότατα έχετε καταλάβει ότι η διαδικασία δεν είναι τόσο απλή όσο σε άλλες χώρες. Δεν αρκεί, δηλαδή, απλά να συμπληρώσετε ένα έντυπο και να πληρώσετε το σχετικό παράβολο για να κατοχυρώσετε το όνομα.

Στην ελληνική πραγματικότητα τα πράγματα λειτουργούν κάπως διαφορετικά. Δεν θα βρείτε μια ξεχωριστή διαδικασία «καταχώρισης επωνυμίας» που να είναι ανεξάρτητη από τη σύσταση ή τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Τόσο η επωνυμία όσο και ο διακριτικός τίτλος κατοχυρώνονται υποχρεωτικά μέσω του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (Γ.Ε.ΜΗ.).  Αυτό συμβαίνει παράλληλα με την έναρξη μιας ατομικής επιχείρησης, τη σύσταση εταιρείας ή την τροποποίηση μιας υφιστάμενης εγγραφής στο μητρώο.

Πριν ξεκινήσετε, είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουμε τρεις βασικές έννοιες που συχνά προκαλούν σύγχυση: τη νόμιμη επωνυμία, τον προαιρετικό διακριτικό τίτλο και το εμπορικό σήμα. Κάθε μία εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό, ακολουθεί διαφορετική διαδικασία και παρέχει διαφορετικό επίπεδο προστασίας. 

Αν δεν κατανοήσετε καλά τις διαφορές μεταξύ αυτών των εννοιών, κινδυνεύετε να κάνετε περιττά έξοδα, να χάσετε χρόνο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και να αντιμετωπίσετε νομικά προβλήματα που θα μπορούσατε να είχατε αποφύγει.

Τι σημαίνει «καταχώριση επωνυμίας» στην Ελλάδα;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή εξηγώντας μερικούς βασικούς όρους.

Νόμιμη επωνυμία: Η ταυτότητα της επιχείρησης

Η νόμιμη επωνυμία ταυτοποιεί το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί την επιχειρηματική δραστηριότητα. Σε μια ατομική επιχείρηση η επωνυμία είναι το ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη της. Αν ένας μηχανικός αυτοκινήτων ονομάζεται «Γιώργος Βασιλείου», η επωνυμία της επιχείρησής του θα είναι επίσης «Γιώργος Βασιλείου» και αυτό θα φαίνεται στη σφραγίδα του, τα τιμολόγιά του και κάθε είδους επιχειρηματική συναλλαγή. 

Αν θέλει να χρησιμοποιήσει στις κάρτες του ή στη βιτρίνα του ένα άλλο εμπορικό όνομα, όπως «Vasiliou Repair», αυτό θα λειτουργεί ως διακριτικός τίτλος προσαρτημένος στην ατομική του επιχείρηση, όχι ως ξεχωριστή νομική οντότητα, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Για μια εταιρεία, η επωνυμία σχηματίζεται σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για τη νομική της μορφή και περιλαμβάνει υποχρεωτικά την ένδειξη του εταιρικού τύπου. Για παράδειγμα, στην επωνυμία «Aegean Analytics Ι.Κ.Ε», το «Ι.Κ.Ε.» αποτελεί το τυπικό μέρος που δηλώνει τη νομική μορφή.

Διακριτικός τίτλος: Το πρόσωπο στην αγορά

Ο διακριτικός τίτλος είναι το όνομα με το οποίο οι πελάτες αναγνωρίζουν ένα κατάστημα ή μια υπηρεσία, αυτό που θα θυμούνται διακρίνοντάς την από άλλες επιχειρήσεις. Ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να κατοχυρώσει περισσότερους από έναν διακριτικούς τίτλους, κάτι αναγκαίο όταν δραστηριοποιείται σε διαφορετικούς τομείς ή τοποθεσίες υπό την ίδια νομική οντότητα.

Ας δούμε το παράδειγμα μιας Ι.Κ.Ε. που έχει έδρα τη Θεσσαλονίκη και έχει ως νόμιμη επωνυμία «Ευαγγέλου Τρόφιμα Ι.Κ.Ε.», που εμφανίζεται στα τιμολόγια, στα συμβόλαια και στο ΓΕΜΗ. Οι πελάτες της όμως δεν βλέπουν ποτέ αυτό το όνομα. Ένα παντοπωλείο της εταιρείας ονομάζεται «Το Καλάθι της Γειτονιάς», ένα delicatessen στο κέντρο της πόλης είναι γνωστό ως «Θρούμπι και Θυμάρι» και το ηλεκτρονικό της κατάστημα εμφανίζεται ως «pantopolio.gr». Τρεις διαφορετικοί διακριτικοί τίτλοι για μία εταιρεία με μία νόμιμη επωνυμία.

Σε πρακτικό επίπεδο, όταν ένας επιχειρηματίας κάνει αναζήτηση για «καταχώριση επωνυμίας», συχνά εννοεί αυτό ακριβώς: την κατοχύρωση του ονόματος με το οποίο θα λειτουργεί δημόσια, ακόμη και αν αυτό διαφέρει από τη νόμιμη επωνυμία της επιχείρησής του.

Εμπορικό σήμα: Η προστασία του brand

Για πολλούς επιχειρηματίες η διαδικασία μπορεί να σταματήσει εδώ, καθώς έχουν όλα τα τυπικά προαπαιτούμενα για να βγουν στην αγορά. Όμως, η καταχώριση επωνυμίας ή διακριτικού τίτλου στο ΓΕΜΗ δεν αρκεί για τις επιχειρήσεις που θέλουν να προστατεύσουν το όνομα, το λογότυπο, το σχήμα ή κάποιο άλλο διακριτικό γνώρισμα των προϊόντων ή των υπηρεσιών τους. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να γίνει κατοχύρωση εμπορικού σήματος. 

Αυτή γίνεται από τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ), που είναι ο αρμόδιος φορέας για τα ελληνικά εμπορικά σήματα. Η καταχώριση σήματος παρέχει αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης στα προϊόντα και τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται, με διάρκεια προστασίας δέκα ετών και δυνατότητα ανανέωσης. 

Ο νόμος ορίζει ρητά ότι η επωνυμία ή ο διακριτικός τίτλος δεν πρέπει να έχει κατοχυρωθεί ως εμπορικό σήμα από διαφορετικό φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Αν βασικό τμήμα του επιχειρηματικού σας πλάνου είναι να λανσάρετε ένα brand με εμπορική αξία, π.χ. εστιατόριο, λογισμικό, σειρά καλλυντικών, η προστασία μέσω ΟΒΙ είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της καταχώρισης στο ΓΕΜΗ, όχι υποκατάστατό της. Αν τώρα στοχεύετε να επεκταθείτε εκτός των συνόρων της χώρας, θα πρέπει να κατοχυρώσετε το σήμα σας στο EUIPO (Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης) για πανευρωπαϊκή κάλυψη.

Επιλογή νομικής μορφής πριν την καταχώριση

Κάθε επιχειρηματική κίνηση πρέπει να γίνεται στον κατάλληλο χρόνο, ειδικά αν πρόκειται για την ίδρυση μιας εταιρείας. Αν επιλέξετε πρώτα το όνομα και μετά τη νομική μορφή, ενδέχεται να ανακαλύψετε ότι το όνομα που σκεφτήκατε δεν επιτρέπεται από τη νομοθεσία. 

Κάθε νομική μορφή έχει τους δικούς της κανόνες σχηματισμού επωνυμίας και σε ορισμένες περιπτώσεις η επιλογή του ονόματος δεν είναι απλή απόφαση branding, μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για τους εταίρους.

Ατομική επιχείρηση

Η έναρξη μιας ατομικής επιχείρησης γίνεται ψηφιακά, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης, η οποία διασυνδέεται με την ΑΑΔΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων) και το ΓΕΜΗ. 

Κατά τη διαδικασία γίνονται ταυτόχρονα δύο ενέργειες: η έναρξη εργασιών στην εφορία και η καταχώριση της ατομικής επιχείρησης στο ΓΕΜΗ. Ο επιχειρηματίας μπορεί να δεσμεύσει προαιρετικά έναν διακριτικό τίτλο κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. 

Σε περίπτωση που κάποια επαγγελματική δραστηριότητα θεωρείται ρυθμιζόμενη ή μη εμπορική ενδέχεται να απαιτούνται πρόσθετες εγγραφές.

Εταιρικές μορφές: Ι.Κ.Ε., Ο.Ε., Ε.Ε., Ε.Π.Ε. και Α.Ε.

Η σύσταση εταιρείας και η κατοχύρωση της επωνυμίας αποτελούν μια ενιαία διαδικασία. Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι κάθε νομική μορφή έχει τους δικούς της κανόνες για τον σχηματισμό των επωνυμιών. Για παράδειγμα, σε μια Ε.Ε. (Ετερόρρυθμη Εταιρεία), εάν συμπεριληφθεί το όνομα του ετερόρρυθμου εταίρου στην εταιρική επωνυμία αυτό θα έχει ως συνέπεια την απεριόριστη ευθύνη του εταίρου αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 272 παρ. 2 του ν. 4072/2012. 

Βήμα 1: Έλεγχος διαθεσιμότητας του ονόματος

Ας υποθέσουμε ότι έχετε καταλήξει στο κατάλληλο όνομα. Πριν να παραγγείλετε επιστολόχαρτα, να φτιάξετε πινακίδες ή να κλείσετε domain, πρέπει να ελέγξετε τη διαθεσιμότητα μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας ελέγχου επωνυμίας του ΓΕΜΗ.

Πρόκειται για μια σχετικά πρόσφατη υπηρεσία, καθώς το Μητρώο Επωνυμιών και Διακριτικών Τίτλων θεσμοθετήθηκε την 1η Ιουλίου 2022, με το άρθρο 53 του ν. 4919/2022. Η κάλυψη ισχύει για το σύνολο της επικράτειας. Αυτό σημαίνει ότι ένας επιχειρηματίας στη Θεσσαλονίκη δεν μπορεί να θεωρήσει διαθέσιμο ένα όνομα στην πόλη του αν λειτουργεί ανάλογη επιχείρηση με το ίδιο όνομα στην Αθήνα.

Επίσης, ελέγχονται τόσο οι πανομοιότυπες όσο και παρεμφερείς υπάρχουσες επωνυμίες. Τι σημαίνει αυτό; Τα σημεία στίξης, τα σύμβολα, τα κενά, οι συντομογραφίες, η χρήση πεζών αντί κεφαλαίων, οι ομόηχες λέξεις, η απόδοση με λατινικούς χαρακτήρες και τα ορθογραφικά λάθη, ενδέχεται να μην θεωρηθούν επαρκείς διαφοροποιήσεις. 

Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν κάποιος θέλει να ανοίξει ένα «Cafe Αθήνα» αλλά ήδη λειτουργεί ένα «Kafe Athina», μπορεί το όνομα να θεωρηθεί μη διαθέσιμο.

Εκτός από το μητρώο του ΓΕΜΗ, μπορείτε να ελέγξετε επίσης για υφιστάμενα εμπορικά σήματα μέσω του ΟΒΙ ή της βάσης TMview. 

Βήμα 2: Άμεση καταχώριση ή προδέσμευση;

Αν δεν είστε ακόμη έτοιμοι για τη σύσταση της εταιρείας, υπάρχει τρόπος να κρατήσετε το όνομα που σας ενδιαφέρει.  

Οι επιλογές σας συνοψίζονται στις εξής:

• Καταχώριση κατά τη σύσταση εταιρείας: Κατά τη σύσταση της εταιρείας μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μίας Στάσης (e-ΥΜΣ), γίνεται ταυτόχρονα και ο έλεγχος και η δέσμευση της επωνυμίας. Δεν απαιτείται πρόσθετη υποβολή μετά τη σύσταση ή ξεχωριστή διαδικασία.
  
• Καταχώριση διακριτικού τίτλου κατά την έναρξη ατομικής επιχείρησης: Στην έναρξη μιας ατομικής επιχείρησης, η οποία γίνεται ψηφιακά, ο επιχειρηματίας μπορεί επίσης να δεσμεύσει διακριτικό τίτλο. Αυτό γίνεται παράλληλα με την εγγραφή στην ΑΑΔΕ και το ΓΕΜΗ, χωρίς να απαιτείται χωριστή εγγραφή ή κάποια άλλη ενέργεια.
  
• Προδέσμευση για μελλοντική χρήση: Σε κάποιες περιπτώσεις μια επιχείρηση υπό σύσταση έχει καταλήξει στο branding, αλλά για νομικούς, λογιστικούς ή οποιουσδήποτε άλλους λόγους δεν είναι δυνατή η άμεση εγγραφή στο ΓΕΜΗ. Τότε, ίσως φανεί χρήσιμη η δυνατότητα προδέσμευσης της επωνυμίας μέσω της διαδικτυακής πύλης του ΓΕΜΗ.

Η προδέσμευση λειτουργεί ως «ασφάλεια» για το brand σας όσο οργανώνετε τα διαδικαστικά της σύστασης. Ωστόσο, μην ξεχνάτε ότι δεν αποτελεί οριστική καταχώριση.

Βήμα 3: Η σωστή διαδρομή για τη δική σας επιχείρηση

Ας δούμε αναλυτικότερα ποιοι είναι οι τρόποι καταχώρισης εταιρικής επωνυμίας στην Ελλάδα και ποιος μπορεί να είναι ο κατάλληλος για τη δική σας επιχείρηση.

Εταιρείες μέσω e-ΥΜΣ

Όταν γίνεται ηλεκτρονική σύσταση μέσω e-ΥΜΣ ο έλεγχος και η δέσμευση του ονόματος εκτελείται αυτόματα. Για την ηλεκτρονική σύσταση απαιτείται αυθεντικοποίηση μέσω TAXISnet, καταστατικό, στοιχεία εταιρείας, επιλογή νομικής μορφής και καταβολή του εκάστοτε κόστους σύστασης. 

Ένα πολύ χρήσιμο διαδικτυακό εργαλείο της e-ΥΜΣ υπολογίζει το κόστος ανάλογα με τη νομική μορφή, τον αριθμό μετόχων, το κεφάλαιο και τον τύπο ΥΜΣ.

Ατομικές επιχειρήσεις μέσω gov.gr

Κατά την ψηφιακή διαδικασία έναρξης μιας εμπορικής ατομικής επιχείρησης, ο επιχειρηματίας δεν χρειάζεται να εκτελέσει δυο ξεχωριστές υποβολές, καθώς η προαιρετική αίτηση για διακριτικό τίτλο γίνεται ταυτόχρονα με τη σύσταση.

Αυτό εξοικονομεί σημαντικό χρόνο και μειώνει την πιθανότητα λαθών, καθώς τα στοιχεία περνούν αυτόματα από τη μία υπηρεσία στην άλλη.

Υφιστάμενες επιχειρήσεις που αλλάζουν ή προσθέτουν τίτλο

Μια υπάρχουσα επιχείρηση που θέλει να προσθέσει έναν διακριτικό τίτλο ή να τροποποιήσει κάποιον που ήδη υπάρχει, ακολουθεί ξεχωριστή διαδικασία στο ΓΕΜΗ. Η δυνατότητα κατοχύρωσης πολλαπλών διακριτικών τίτλων απευθύνεται κυρίως σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς τομείς ή τοποθεσίες.

Ποια διαδρομή ταιριάζει στην περίπτωσή σας

Για να επιλέξετε τη σωστή διαδικασία, απαντήστε στις τρεις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1. Σύσταση ατομικής επιχείρησης ή εταιρείας;

• Ατομική επιχείρηση → έναρξη μέσω gov.gr, με προαιρετικό διακριτικό τίτλο
• Εταιρεία → σύσταση μέσω e-ΥΜΣ, με ταυτόχρονη δέσμευση επωνυμίας

2. Ξεκινάτε τώρα ή σχεδιάζετε για το μέλλον;

• Άμεση έναρξη → καταχώριση στο πλαίσιο της έναρξης/σύστασης
• Μελλοντική έναρξη → προδέσμευση μέσω της πύλης του ΓΕΜΗ (2 μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης)

3. Χρειάζεστε προστασία του brand εκτός από την επωνυμία;

• Ναι → έλεγχος και καταχώριση εμπορικού σήματος στον ΟΒΙ ή EUIPO, παράλληλα με την καταχώριση στο ΓΕΜΗ

Αν απαντήσετε «ναι» και στις τρεις περιπτώσεις που αφορούν την εταιρεία, τότε το ιδανικό σενάριο είναι να ξεκινήσετε τη σύσταση μέσω e-ΥΜΣ και αμέσως μετά να προχωρήσετε σε κατάθεση σήματος στον ΟΒΙ.

Σύγκριση: Νόμιμη επωνυμία, διακριτικός τίτλος, εμπορικό σήμα

Για να ξεκαθαρίσετε πλήρως τις διαφορές, δείτε την παρακάτω σύγκριση:

	Νόμιμη επωνυμία	Διακριτικός τίτλος	Εμπορικό σήμα
Σκοπός	Ταυτοποίηση νομικής οντότητας	Αναγνώριση επιχείρησης από πελάτες	Αποκλειστικότητα σε προϊόντα/υπηρεσίες
Υποχρεωτικότητα	Υποχρεωτικό	Προαιρετικό	Προαιρετικό
Φορέας	ΓΕΜΗ	ΓΕΜΗ	ΟΒΙ (Ελλάδα) / EUIPO (ΕΕ)
Στάδιο εγγραφής	Κατά τη σύσταση/έναρξη	Κατά τη σύσταση/έναρξη ή τροποποίηση	Οποτεδήποτε
Διάρκεια	Όσο υπάρχει η επιχείρηση	Όσο υπάρχει η επιχείρηση	10 έτη, ανανεώσιμο
Πεδίο προστασίας	Εθνικό μητρώο	Εθνικό μητρώο	Προϊόντα/υπηρεσίες για τις οποίες κατατίθεται

Ποιοι λόγοι μπορούν να οδηγήσουν σε απόρριψη;

Αν η κατοχύρωση της επωνυμίας που έχετε επιλέξει απορριφθεί, δεν σημαίνει ότι έχετε κάνει κάτι λάθος. Το πιθανότερο είναι κάποια άλλη επιχείρηση να έχει προλάβει να κατοχυρώσει το όνομα ή κάποιο παρόμοιό του.  

Ας δούμε τους λόγους που είναι πιθανό να προκαλέσουν την απόρριψη ενός ονόματος:

• Παραπλανητικό ή μη ανταποκρινόμενο στην πραγματικότητα περιεχόμενο. Ονόματα που δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις για τη φύση, το μέγεθος ή τη δραστηριότητα της επιχείρησης.
• Παραπομπή σε δημόσιες αρχές χωρίς έγκριση. Χρήση όρων που δείχνουν κάποια σύνδεση με κρατική οντότητα χωρίς σχετική άδεια.
• Υβριστικό, ρατσιστικό ή σεξιστικό περιεχόμενο. Οτιδήποτε προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ή συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού.
• Ανεπαρκής διαφοροποίηση από ήδη υπάρχουσες εγγραφές. Ακόμη και αν δεν γράφονται το ίδιο, παρόμοιες ή ομόηχες επωνυμίες μπορούν να οδηγήσουν σε απόρριψη.
• Παράλειψη της υποχρεωτικής ένδειξης του εταιρικού τύπου. Κάθε νομική μορφή απαιτεί μια συγκεκριμένη ένδειξη (π.χ. «Ι.Κ.Ε.», «Α.Ε.»).
• Ελληνικοί και λατινικοί χαρακτήρες: Το ΓΕΜΗ χρησιμοποιεί το πρότυπο ΕΛΟΤ 743 για την απόδοση στο λατινικό αλφάβητο των επωνυμιών στα ελληνικά. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται ο ορισμός διακριτικού τίτλου στα λατινικά αν δεν έχει οριστεί και διακριτικός τίτλος στα ελληνικά. Είναι σημαντικό για τις επιχειρήσεις με τουριστικό ή εξαγωγικό προσανατολισμό να ελέγξουν την απόδοση της αυτόματης μεταγραφής στα λατινικά, γιατί μπορεί να παράγει ανεπιθύμητα αποτελέσματα.

Για να αποφύγετε οποιαδήποτε ταλαιπωρία, πραγματοποιήστε εξαντλητικό έλεγχο διαθεσιμότητας και συμβουλευτείτε τους επίσημους κανονισμούς πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε δέσμευση.

Ειδικοί κανόνες ανά εταιρικό τύπο

Κάθε μορφή εταιρείας έχει τους δικούς της κανόνες και τη δική της λογική ονοματοθεσίας. Παρακάτω συνοψίζονται οι βασικές απαιτήσεις για κάθε εταιρικό τύπο.

• Ατομική επιχείρηση: Η επωνυμία σχηματίζεται από το ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη της επιχείρησης. Ο διακριτικός τίτλος είναι προαιρετικός.
  
• Ο.Ε. (Ομόρρυθμη Εταιρεία): Η επωνυμία σχηματίζεται από τα ονόματα των εταίρων ή/και το αντικείμενο δραστηριότητας ή/και άλλες λεκτικές ενδείξεις. Υποχρεωτικά περιέχει τις λέξεις «ΟΜΟΡΡΥΘΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ή «Ο.Ε.».
  
• Ε.Ε. (Ετερόρρυθμη Εταιρεία): Η επωνυμία σχηματίζεται από τα ονόματα των ομόρρυθμων εταίρων ή/και το αντικείμενο δραστηριότητας. Αν το όνομα του ετερόρρυθμου εταίρου συμπεριληφθεί στην επωνυμία, αυτό συνεπάγεται απεριόριστη ευθύνη αυτού του εταίρου. Υποχρεωτικά περιέχει «ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ή «Ε.Ε.».
  
• Ε.Π.Ε. (Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης): Η επωνυμία σχηματίζεται από το όνομα εταίρων ή το αντικείμενο ή άλλες λεκτικές ενδείξεις. Υποχρεωτικά περιέχει «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ» ή «Ε.Π.Ε.». Σε μονοπρόσωπη: «ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ε.Π.Ε.».
  
• Ι.Κ.Ε. (Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία): Η επωνυμία σχηματίζεται από το όνομα εταίρων ή το αντικείμενο ή άλλες λεκτικές ενδείξεις. Υποχρεωτικά περιέχει «ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ή «Ι.Κ.Ε.». Σε μονοπρόσωπη: «ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι.Κ.Ε.».
  
• Α.Ε. (Ανώνυμη Εταιρεία): Η επωνυμία σχηματίζεται από το αντικείμενο δραστηριότητας ή άλλες λεκτικές ενδείξεις. Υποχρεωτικά περιέχει «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ή «Α.Ε.». Σε μονοπρόσωπη: «ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.».

Αυτός είναι ο λόγος που αξίζει να αποφασίσετε τη νομική μορφή πριν «κλειδώσετε» το όνομα. Αν αλλάξετε γνώμη αργότερα και χρειαστεί να τροποποιήσετε τη μορφή της επιχείρησής σας, ενδέχεται να αναγκαστείτε να αλλάξετε και την ίδια την επωνυμία σας, πληρώνοντας εκ νέου τέλη και χάνοντας την αρχική σας προτεραιότητα στο μητρώο.

Πόσο κοστίζει η καταχώριση επωνυμίας;

Ας περάσουμε στο οικονομικό μέρος της διαδικασίας. Το κόστος της δέσμευσης ονόματος είναι διαφορετικό από το κόστος σύστασης της επιχείρησης.

Η αυτόματη δέσμευση επωνυμίας ή/και διακριτικού τίτλου από τον ενδιαφερόμενο μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής πραγματοποιείται ατελώς. Η προαιρετική προδέσμευση επωνυμίας (πριν τη σύσταση) κοστίζει 30 ευρώ και ισχύει για δύο μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης για άλλους δύο μήνες με εκ νέου καταβολή 30 ευρώ. Αν η επωνυμία και ο διακριτικός τίτλος διαφέρουν, απαιτούνται δύο προδεσμεύσεις (60 ευρώ συνολικά).

Μετά την εγγραφή, κάθε επιχείρηση καταβάλλει ετήσιο ανταποδοτικό τέλος στο ΓΕΜΗ για τη διατήρηση της μερίδας, ανάλογα με τη νομική μορφή της. 

Τα τέλη έχουν ως εξής^*: 

• Ατομική επιχείρηση 30 €
• Ο.Ε./Ε.Ε. 80 € 
• Ι.Κ.Ε./Αστικοί Συνεταιρισμοί 100 €
• Ε.Π.Ε. 150 €
• Α.Ε. 320 €

Το κόστος σύστασης εταιρείας ποικίλλει ανάλογα με τη νομική μορφή, τον αριθμό μετόχων, το κεφάλαιο και τον τύπο ΥΜΣ (e-ΥΜΣ ή ΥΜΣ σε επιμελητήριο ή συμβολαιογράφο). Για παράδειγμα, μέσω e-ΥΜΣ, το κόστος σύστασης για Ι.Κ.Ε. ανέρχεται σε 18 ευρώ, ενώ για Ο.Ε./Ε.Ε. σε 15 ευρώ, συν 10 ευρώ τέλος καταχώρισης ΓΕΜΗ^*. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον υπολογιστή κόστους της e-ΥΜΣ για να δείτε τις τρέχουσες χρεώσεις, καθώς τα ποσά ενδέχεται να αλλάζουν.

Πόσο ισχύει η προδέσμευση;

Η προδέσμευση ισχύει για δύο μήνες. Δίνεται δικαίωμα μίας ανανέωσης για άλλους δύο μήνες, πληρώνοντας ξανά το σχετικό τέλος. 

Στο τέλος των δύο ή τεσσάρων (αν ζητηθεί παράταση) μηνών, αν δεν γίνει οριστική χρήση του ονόματος, γίνεται ξανά διαθέσιμο σε τρίτους. 

Παρέχει το ΓΕΜΗ προστασία εμπορικού σήματος;

Η καταχώριση στο Μητρώο Επωνυμιών αποδεικνύει τον δικαιούχο βάσει της χρονικής προτεραιότητας, η οποία προκύπτει από την ημερομηνία δέσμευσης. Ακόμη και αν κάποιος άλλος δεσμεύσει παρόμοιο όνομα αργότερα από εσάς, θα έχετε το προβάδισμα για τη χρήση του ονόματος. Και αυτό ισχύει για ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, όχι μόνο για την περιοχή που δραστηριοποιείται η επιχείρησή σας.

Ωστόσο, η καταχώριση δεν υποκαθιστά την προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας. Αυτή επιτυγχάνεται με την καταχώριση εμπορικού σήματος στον ΟΒΙ, που παρέχει αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης και προστασία από απομίμηση, με διάρκεια δέκα ετών και δυνατότητα ανανέωσης. 

Το κόστος της κατάθεσης έχει ως εξής: 

• Ηλεκτρονική κατάθεση: 100 € (βασικό τέλος) + 20 € για κάθε επιπλέον κλάση^*.
• Έγχαρτη κατάθεση: 120 € (βασικό τέλος) + 20 € για κάθε επιπλέον κλάση^*.

Εάν είναι σημαντικό για μια εταιρεία να έχει πανευρωπαϊκή προστασία του εμπορικού της σήματος, η καταχώριση μέσω EUIPO αποτελεί την κατάλληλη επιλογή. Για επιχειρήσεις που θέλουν να επενδύσουν στο branding τους η διπλή κατοχύρωση — ΓΕΜΗ για την επωνυμία, ΟΒΙ/EUIPO για το εμπορικό σήμα — είναι η ορθή προσέγγιση, ώστε να αποφευχθούν τυχόν προβλήματα με τον ανταγωνισμό.

Πώς χρησιμοποιείτε το καταχωρισμένο όνομα μετά την εγγραφή;

Οι εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στο ΓΕΜΗ έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την κοινοποίηση της ταυτότητάς τους. Η πλήρης νόμιμη εταιρική ταυτότητα είναι απαραίτητη για την επίσημη αλληλογραφία, παραστατικά παραγγελιών, ιστοσελίδες και ηλεκτρονικά καταστήματα. Ακόμη και όταν ο διακριτικός τίτλος είναι πιο σύντομος και γνωστός, η νόμιμη επωνυμία και τα λοιπά στοιχεία της εγγραφής (διεύθυνση, ΑΦΜ) παραμένουν υποχρεωτικά, σε συγκεκριμένα πλαίσια.

Αυτό δεν επηρεάζει το branding της εταιρείας. Το όνομα που θα χρησιμοποιήσει στην πινακίδα ενός καταστήματος ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνήθως είναι διαφορετικό από τις νομικά απαιτούμενες πληροφορίες ταυτοποίησης.

Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών για την κατοχύρωση επωνυμίας, το επόμενο πρακτικό ερώτημα είναι πώς θα πληρώνεστε. Για ένα νέο κατάστημα, έναν ελεύθερο επαγγελματία που τιμολογεί εξ αποστάσεως ή μια εταιρεία που ξεκινά online πωλήσεις, η αποδοχή καρτών και η δυνατότητα άμεσης είσπραξης από την πρώτη μέρα λειτουργίας είναι σημαντική. Ένας επαγγελματικός λογαριασμός που συνδυάζεται με λύσεις καρτών και online πληρωμών καλύπτει αυτή την ανάγκη.

Συνηθισμένα λάθη στην καταχώριση επωνυμίας

Ακολουθούν τα συνηθέστερα λάθη που μπορεί να οδηγήσουν μια επιχείρηση σε περιττά έξοδα ή νομικά προβλήματα.  

• Ο διακριτικός τίτλος δεν είναι ξεχωριστή νομική οντότητα. Ο διακριτικός τίτλος προσαρτάται στην υποκείμενη επιχείρηση — δεν δημιουργεί νέο νομικό πρόσωπο.
• Επινοημένο εταιρικό όνομα αντί για τη νόμιμη ταυτότητα σε ατομική επιχείρηση. Η επωνυμία ακολουθεί το φυσικό πρόσωπο.
• Καταχώριση στο ΓΕΜΗ χωρίς προηγούμενο έλεγχο εμπορικών σημάτων. Ο νόμος απαγορεύει την επιλογή επωνυμίας όταν αυτή έχει ήδη καταχωριστεί ως σήμα.
• Δεν είναι δυνατή η καταχώριση για μια πόλη ή μια περιοχή. Από το 2022, το Μητρώο λειτουργεί σε εθνικό επίπεδο.
• Η προδέσμευση δεν εξασφαλίζει το όνομα για πάντα. Η προδέσμευση λήγει μετά από δύο μήνες, με μία μόνο δυνατότητα ανανέωσης.
• Παράλειψη της υποχρεωτικής ένδειξης εταιρικού τύπου. Κάθε νομική μορφή απαιτεί συγκεκριμένη ένδειξη.
• Επενδύσεις πριν από τους ελέγχους διαθεσιμότητας. Ο έλεγχος γίνεται πρώτα, η επένδυση μετά.
• Η κατοχύρωση της επωνυμίας δεν σημαίνει αποκλειστικότητα σήματος. Η εγγραφή στο ΓΕΜΗ παρέχει προτεραιότητα, όχι αποκλειστικότητα χρήσης σε προϊόντα και υπηρεσίες.

Αν αφιερώσετε λίγο χρόνο στην αρχή για να επιβεβαιώσετε τη διαθεσιμότητα και τη νομική συμμόρφωση, θα αποφύγετε την ανάγκη για διορθωτικές κινήσεις αργότερα.

Συμπέρασμα

Η καταχώριση επωνυμίας επιχείρησης στην Ελλάδα δεν είναι μια μεμονωμένη επιχειρηματική ενέργεια, είναι μια σειρά αποφάσεων. 

Κατ’ αρχάς πρέπει να επιλέξετε τη νομική μορφή της επιχείρησης και τη νόμιμη επωνυμία της. Στη συνέχεια, θα αποφασίσετε αν χρειάζεστε διακριτικό τίτλο, θα ελέγξετε αν το όνομα είναι διαθέσιμο σε όλη τη χώρα και θα προχωρήσετε μέσω της διαδρομής που ταιριάζει στην περίπτωσή σας. 

Αν κρίνετε ότι το σήμα έχει εμπορική αξία για εσάς, η προστασία μέσω ΟΒΙ ή EUIPO είναι το λογικό και αναγκαίο επόμενο βήμα. 

Ακολουθώντας τη σωστή διαδικασία, το όνομα που θα επιλέξετε θα σας συνοδεύει σε όλη την επιχειρηματική σας πορεία, χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να έχω παραπάνω από έναν διακριτικούς τίτλους;

Ναι, είναι κάτι που γίνεται συχνά από επιχειρήσεις που τρέχουν διαφορετικά brand ή γραμμές προϊόντων κάτω από την ίδια εταιρεία. Κάθε τίτλος δεσμεύεται ξεχωριστά.

Πρέπει να υπολογίσω ξανά το κόστος της e-ΥΜΣ αν αποφασίσω να αλλάξει η νομική μορφή της επιχείρησής μου;

Ναι, ο επανυπολογισμός είναι απαραίτητος. Αν αλλάξετε τη νομική μορφή χωρίς να επαναλάβετε τον υπολογισμό, το ποσό που θα υπολογίσει το διαδικτυακό εργαλείο θα είναι λανθασμένο, με κίνδυνο να αποτύχει η πληρωμή

Μπορώ να δηλώσω διακριτικό τίτλο μόνο στα λατινικά;

Όχι. Χρειάζεται πρώτα ελληνικός τίτλος και η λατινική εκδοχή μεταγράφεται αυτόματα μέσω του προτύπου ΕΛΟΤ 743. Αυτό αξίζει προσοχή, καθώς η αυτόματη μεταγραφή δεν παράγει πάντα αυτό που θα διάλεγε κανείς μόνος του.

Το όνομα είναι ελεύθερο στο ΓΕΜΗ αλλά κάποιος το έχει κατοχυρώσει ως σήμα. Τι κάνω;

Αλλάζετε όνομα. Ο νόμος απαγορεύει ρητά την επιλογή επωνυμίας που έχει καταχωριστεί ως σήμα από άλλο πρόσωπο ή εταιρεία. Αν το χρησιμοποιήσετε κινδυνεύετε με νομικές συνέπειες, ανεξάρτητα από το τι δέχτηκε το ΓΕΜΗ

Αν η επιχείρησή μου αλλάξει νομική μορφή, πρέπει να ξανακάνω έλεγχο;

Ναι, είναι απαραίτητο. Οι κανόνες σχηματισμού και η υποχρεωτική ένδειξη τύπου αλλάζουν μαζί με τη νομική μορφή. Μια επωνυμία που είναι σωστή για μια Ι.Κ.Ε. μπορεί να απορριφθεί για μια Α.Ε., και το αντίστροφο.

Πότε μια φωνητική αντιστοιχία πάει σε χειροκίνητο έλεγχο;

Σύμφωνα με την εγκύκλιο 103399/27-10-2022, όταν το σύστημα βρει ομόηχες ή ανορθόγραφες λέξεις ή διαφοροποίηση μόνο με άρθρα, η αίτηση θα ελεγχθεί μη αυτόματα από κάποιον υπάλληλο.

* Τα ποσά που παρατίθενται έχουν ελεγχθεί στις 16 Οκτωβρίου 2026. Για τρέχοντα στοιχεία, συμβουλευτείτε τον επίσημο ιστότοπο του ΓΕΜΗ ή τον υπολογιστή κόστους της e-ΥΜΣ.